ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Τρίτη 25 Απρ 2017
Μενού - Επιλογές
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
ΤΟΠΙΚΗ / ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ: ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Εκτύπωση Αποστολή με e-mail
Παγκρήτιο Δίκτυο Οικ. Οργ. - 5η Παγκρήτια Συνάντηση Περιβαλλοντικών Οργανώσεων
Κωστής Χατζημιχάλης , Τρίτη, 20 Μάρτιος 2007
Η εισήγηση του Κωστή Χατζημιχάλη, Καθηγητή Οικονομικής Γεωγραφίας και Τοπικής Ανάπτυξης στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστήμιου που έγινε στην ημερίδα «Βιώσιμη τοπική ανάπτυξη και μεγάλες τουριστικές επενδύσεις» στο πλαίσιο της 5η Παγκρήτια Συνάντηση των Περιβαλλοντικών Οργανώσεων του δικτύου ΟικοΚρήτη, το Σάββατο 9 Δεκεμβρίου 2006 στον Θεατρικό Σταθμό Ηρακλείου.

ΤΟΠΙΚΗ / ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ: ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Κωστής Χατζημιχάλης
Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Τοπικής Ανάπτυξης, Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, hadjimichalis@hua.gr

Ανακοίνωση στη 5η Παγκρήτια Συνάντηση Περιβαλλοντικών Οργανώσεων
Ηράκλειο, 9.12. 2006

Θα αρχίσω οριοθετώντας τα περιεχόμενα της ανακοίνωσής μου. Θα μιλήσω κυρίως για τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των τουριστικών επενδύσεων, για το ρόλο τους στην τοπική/περιφερειακή ανάπτυξη, δίνοντας έμφαση στα χαρακτηριστικά κάθε επιχείρησης και όχι μόνο στο μέγεθός της. Δεν θα μιλήσω για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των τουριστικών επενδύσεων, θα το κάνουν άλλοι ικανότεροι από μένα στη συνέχεια της ημερίδας. Δεν θα μιλήσω επίσης ειδικά για την πρόταση ανάπτυξης στο Κάβο Σίδερο πέρα από κάποια θέματα που αφορούν στη χωροθέτησή της. Θα περιοριστώ στην περιγραφή των κρίσιμων ερωτημάτων που αφορούν στην τοπική/περιφερειακή ανάπτυξη, τα οποία συνήθως παραβλέπουν παρόμοιες επενδύσεις και οι υποστηρικτές τους.

Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στο πόσο σημαντικός είναι ο τουρισμός για την Κρητική οικονομία: η άνοδος των εισοδημάτων και της τοπικής κατανάλωσης, η δημογραφική ανάκαμψη, η προσέλκυση οικονομικών μεταναστών και η περιορισμένη –σε σχέση με άλλες περιοχές- ανεργία, είναι μερικοί δείκτες που δείχνουν ότι η άμεση και έμμεση απασχόληση του μισού περίπου πληθυσμού στον τουρισμό είχε θετικά περιφερειακά οικονομικά αποτελέσματα. Ωστόσο στο εσωτερικό της Κρήτης υφίστανται μεγάλες διαφορές, κυρίως μεταξύ των παράλλιων/πεδινών περιοχών και των ορεινών και μεταξύ δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Κρήτης αλλά και στο εσωτερικό του κλάδου και μεταξύ των εργαζομένων σε αυτόν.

Το πρότυπο που είχε στηριχθεί μέχρι τη δεκαετία του 1990 ο τουρισμός στην Κρήτη, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ήταν οι επενδύσεις από μικρές και μεσαίες οικογενειακές μονάδες και από λίγες μεγάλες επιχειρήσεις σε όλους τους υποκλάδους. Οι μονάδες αυτές είχαν μια σημαντική συμπληρωματικότητα και δημιούργησαν κατά μήκος των ακτών ένα πυκνό δίκτυο δραστηριοτήτων σχετικά ενταγμένων στην τοπική οικονομία με πολλές διασυνδέσεις «προς τα πίσω», τις προμήθειες και τους μισθούς και «προς τα μπρος», τις υπηρεσίες προς άλλες επιχειρήσεις. Ήταν μια εντατική και εκτατική μεγέθυνση του τουριστικού κλάδου με σημαντικές θετικές επιπτώσεις στα τοπικά εισοδήματα, ήταν μια οικονομική ανάπτυξη της περιφέρειας και των επιμέρους τόπων που την απαρτίζουν. Όμως το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος ήταν ιδιαίτερο βαρύ από την αλόγιστη δόμηση στα 4 στρέμματα, από τις μεγάλες πυκνότητες, από την καταστροφή της αγροτικής γης και του υδροφόρου ορίζοντα και από τις θέσεις εργασίας χαμηλής εξειδίκευσης και υψηλής ανασφάλειας που απαιτεί ο κλάδος, στοιχεία που αγνοούν ή τα θεωρούν αναγκαίο κακό οι ενεχόμενοι με τον τουρισμό.

Είναι λοιπόν πιθανό να έχουμε και στην Ελλάδα τις αρνητικές εξελίξεις που βιώνουν στην Ισπανία από το 1990 (κυρίως στην περιοχή του Torremolinos, στην Costa del Sol) και στην Ιταλία (κυρίως στις Αδριατικές ακτές, στην περιοχή της Νάπολης και στη Σικελία). Οι εξελίξεις αυτές χαρακτηρίζονται από τον λεγόμενο «κύκλο ζωής ενός τουριστικού τόπου», σε πέντε φάσεις: 1η Διερεύνηση δυνατοτήτων τουριστικής ανάπτυξης, 2η Γρήγορη ανάπτυξη μαζικού τουρισμού, 3η Παγίωση του τουριστικού τόπου, 4η Σταθερότητα αφίξεων, πρώτες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, 5η Μείωση αφίξεων, απαξίωση του τόπου.

Στα πλαίσια αυτά, από τη δεκαετία του 1990, αναφύεται ένα νέο πρότυπο μαζικού τουρισμού το οποίο προσπαθεί να αποφύγει τα σφάλματα του παρελθόντος. Στο πρότυπο αυτό ο τουρισμός δεν προσεγγίζεται ως «προϊόν» ή ως «υπηρεσία», αλλά ως «συνολική εμπειρία»: είναι το αποτέλεσμα της ικανοποίησης του τουρίστα από τη δράση του ως καταναλωτή/ρια, όχι μόνο από την ποιότητα/ποσότητα αυτού που πληρώνει, αλλά κυρίως από τη διαδικασία μέσω της οποίας βιώνει την εμπειρία της κατανάλωσης. Ο τόπος της τουριστικής εμπειρίας έχει προφανώς καθοριστικό ρόλο και οι τουριστικές επενδύσεις μετά το 1990 διεθνώς, δίνουν μεγάλη προσοχή στη διαφύλαξη της ποιότητας (περιβαλλοντικής, αισθητικής και κοινωνικής) των τόπων όπου θα γίνουν οι επενδύσεις. Έμμεσα από τα παραπάνω προκύπτει ότι μόνο μεγάλες επενδύσεις που έχουν την δυνατότητα (α) να δεσμεύσουν μεγάλες περιοχές και να τις ελέγχουν περιβαλλοντικά, (β) να προσφέρουν μια ποικιλία εμπειριών όλο το χρόνο και όχι μόνο "ήλιο, θάλασσα και greek salad", και (γ) να μπορούν να επηρεάσουν κρατικές και τοπικές κυβερνήσεις για την υλοποίηση των στόχων τους, μπορούν να προσφέρουν αυτή την «συνολική εμπειρία»

Δεν είναι τυχαίο ότι στο νέο πρότυπο, εκτός από τα συνεδριακά και ιατρικά κέντρα, τις αθλητικές δραστηριότητες, τις θαλασσοθεραπίες, κα., υπάρχουν πάντα και γήπεδα golf και κατοικίες για αγορά ή ενοικίαση. Όπως δείχνει η εμπειρία από της Ισπανία – και ευχαριστώ τον Γιώργο Μελισσουργό που μου την έμαθε (βλ. υπό εκπόνηση διδακτορική διατριβή του Γ. Μελλισουργού με τίτλο: «Τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη και η γεωγραφία των χωροθετικών αντιθέσεων: μελέτη δύο περιπτώσεων τουριστικής ανάπτυξης σε Ελλάδα και Ισπανία», Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) - η κερδοφορία των μεγάλων τουριστικών επενδύσεων εξαρτάται απόλυτα από αυτή τη συνταγή. Οι υλοποιημένες προτάσεις με βάση το νέο πρότυπο δείχνουν μια απομάκρυνση από τις παλαιές τουριστικές επενδύσεις σε μικρούς χώρους και τη μετάβαση σε μεγάλα projects με πλήρη έλεγχο του τοπίου, της περιβαλλοντικής διαχείρισής του και φυσικά των θετικών εξωτερικών οικονομιών που το ίδιο δημιουργεί. Πιστεύω ότι η επενδυτική πρόταση για το Κάβο Σίδερο, μαζί με άλλες αντίστοιχες όπως στη Μεσσηνία (Π.Ο.Τ.Α), είναι η μεταφορά εις τα καθ΄ υμάς του νέου προτύπου. Όπως είπα στην αρχή δεν θα ασχοληθώ ειδικά με την πρόταση για το Κάβο Σίδερο, θα εντοπίσω όμως δύο σημεία σχετικά με τη χωροθέτησή του.

1. Η θέση στη περιοχή Κάβο Σίδερο, η μεγάλη έκταση που θα ελέγχει η εταιρία και η ιδιαιτερότητα του τοπίου που βρίσκεται υπό προστασία στο δίκτυο Natura 2000, προσδίδουν μια μοναδικότητα στη θέση η οποία δημιουργεί αποκλειστικότητες που καταλήγουν με τη σειρά τους σε αυτό που ονομάζουμε μονοπωλιακό ή ολιγοπωλιακό γεωγραφικό ανταγωνισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι αντίστοιχες επενδύσεις διεθνώς επιδιώκουν μονοπωλιακές θέσεις γιατί αυτές ισοδυναμούν με τις τεχνολογικές καινοτομίες των βιομηχανικών επιχειρήσεων. Η μονοπωλιακή τεχνολογική καινοτομία της επένδυσης στο Κάβο Σίδερο είναι ακριβώς η θέση της και το γεγονός ότι αποτελεί μια πολύ μεγάλη έκταση σε καθεστώς προστασίας. Επιπλέον η έκταση αυτή έχει μεγάλα περιθώρια ανοικοδόμησης ανάλογα με τις ανάγκες της εταιρίας η οποία φυσικά θα έχει και το έλεγχο και θα απολαμβάνει την ιδιοποίηση των θετικών εξωτερικών οικονομιών που η ίδια θα δημιουργεί.

2. Η περιοχή όμως που συζητάμε έχει ένα αμφιλεγόμενο ιδιοκτησιακό καθεστώς. Η μοναστηριακή ιδιοκτησία, η δασική χρήση και το καθεστώς προστασίας αναφέρονται σε περιοχή κοινωφελούς/δημοσίου ενδιαφέροντος με την ευρύτερη σημασία των δύο όρων. Χαρακτηριστικά που σε άλλες χώρες είναι αρκετά για την ανακήρυξη αυτών των περιοχών σε εθνικά πάρκα και χώρους-αποθέματα φυσικού πλούτου για τις επόμενες γενιές. Η μετατροπή της περιοχής σε μονοπωλιακή τουριστική επιχείρηση αποτελεί κλοπή δημόσιου πλούτου, είναι αυτό που ονομάζει ο γεωγράφος David Harvey (2003) «συσσώρευση δια της υφαρπαγής» (Βλ. D. Harvey (2003) The New Imperialism, Oxford University Press, Oxford), δηλαδή την ιδιοποίηση κέρδους μέσω της αποστέρησης πόρων από το κοινωνικό σύνολο.

Ποιες όμως είναι οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο του νέου προτύπου τουριστικής ανάπτυξης; Θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί γιατί αν οι υποστηρικτές της επένδυσης επαναλαμβάνουν μονότονα τα περί αυτόματης και σημαντικής συμβολής στην τοπική ανάπτυξη, εμείς δεν θα πρέπει να περάσουμε στο άλλο άκρο της εύκολης καταστροφολογίας. Προϋποθέσεις για την ανάλυση που ακολουθεί είναι η πραγματοποίηση της μεγάλης επένδυσης σύμφωνα με τις εξαγγελίες, η κερδοφόρα λειτουργία της για μακρύ χρονικό διάστημα και η αποφυγή παγκόσμιων και τοπικών κρίσεων που επηρεάζουν αρνητικά τις τουριστικές μετακινήσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές έχουν σημαντικό ρίσκο αλλά θα προχωρήσω υιοθετώντας το αισιόδοξο, για την επιχείρηση, σενάριο.

Όπως είναι γνωστό οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις από τις τουριστικές επενδύσεις διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

• Άμεσες επιπτώσεις: οι πληρωμές των τουριστών (εισαγωγή συναλλάγματος) που δημιουργούν εισόδημα στις τουριστικές επιχειρήσεις, στα νοικοκυριά που εργάζονται σε αυτές, δημιουργούν απασχόληση με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, δημιουργούν τοπικά και εθνικά φορολογικά έσοδα, αλλάζουν συνήθειες και πολιτισμικά πρότυπα.

• Έμμεσες επιπτώσεις: οι πληρωμές των τουριστικών επιχειρήσεων σε άλλες επιχειρήσεις για προμήθειες αγαθών και υπηρεσιών (συνδέσεις προς τα πίσω), πληρωμές προσωπικού, τοπική και εθνική φορολογία επιχειρήσεων, δημιουργία συνεργασιών και δικτύων μεταξύ επιχειρήσεων, δημιουργία ζήτησης από άλλες επιχειρήσεις για τις υπηρεσίες που παρέχουν (συνδέσεις προς τα μπρος), άνοδος αξιών γης και κόστους ζωής, πληθωριστικές πιέσεις.

• Παρακινηθείσες επιπτώσεις: οι δαπάνες των νοικοκυριών των τουριστικών επιχειρήσεων και των εργαζομένων σε αυτές για διάφορες καθημερινές ανάγκες, αγορές διαρκών καταναλωτικών αγαθών, δημιουργία άλλων επιχειρήσεων άσχετων με τον τουρισμό, φορολογία φυσικών προσώπων, αλλαγές στην καθημερινή ζωή και στα πολιτισμικά πρότυπα, διάθεση για εκπαίδευση, πληθωριστικές πιέσεις.

Όσο μεγαλύτερο ποσοστό από τις θετικές επιπτώσεις των τριών κατηγοριών παραμένει σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες για τοπική/περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. Τονίζω το οικονομική γιατί οι αρνητικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις θα υφίστανται έτσι και αλλιώς. Η διαδικασία αυτή προσδιορίζεται ως πολλαπλασιαστική και ο κυρίαρχος λόγος τη θεωρεί αυτόματη και πάντα θετική γιατί βασίζεται ακόμη στο παλαιό πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης και ξεχνά τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Αρκεί η έναρξη κατασκευής μιας νέας μεγάλης μονάδας για να θεωρηθεί ότι η συγκεκριμένη περιοχή αναπτύσσεται. Τα πράγματα όμως έχουν αλλάξει με το νέο πρότυπο το οποίο μπορεί και επιδιώκει τον έλεγχο της «συνολικής εμπειρίας» της κατανάλωσης του τουρίστα, έτσι ώστε οι άμεσες αλλά και οι έμμεσες θετικές επιπτώσεις να κατακρατούνται από την εταιρία, περιορίζοντας έτσι τις παρακινηθείσες επιπτώσεις και επιβεβαιώνοντας την ολιγοπωλιακή ή/και μονοπωλιακή θέση αυτών των μεγάλων επιχειρήσεων στην αγορά.

Τα παραπάνω είναι γνωστά σε όσες/ους ασχολούνται με τον τουρισμό και έχουν έλθει στην Ελλάδα με τα νέα πακέτα «all inclusive» στα οποία ακόμη και τα ποτά στο μπαρ είναι προπληρωμένα. Η βασική αρχή τους είναι «ο τουρίστας δεν πρέπει να βγαίνει από το συγκρότημα παρά μόνο για έκτακτες περιπτώσεις, πχ. νοσοκομείο». Όλα παρέχονται εντός, ακόμα και οι εκδρομές σε γύρω περιοχές, οι πωλήσεις τοπικών προϊόντων, η διασκέδαση κλπ. Αυτό επιτυγχάνεται όπου υπάρχει χώρος με τη δημιουργία «παραδοσιακών χωριών», τα οποία μιμούνται σαν σκηνικό την παραδοσιακή αρχιτεκτονική ενός τόπου, όπου υπάρχει εμπορικός δρόμος και πλατεία με μαγαζιά, καφενείο, ταβέρνες, μπαρ κλπ., όλα ελεγχόμενα από την εταιρία. Τα παραδείγματα είναι εκατοντάδες πλέον στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα υπάρχουν τέτοια στην Κέρκυρα, Σάμο, Κω, Ρόδο και φυσικά στην Κρήτη.

Αποφεύγονται έτσι τα πολυώροφα ξενοδοχεία και οι μεγάλες πυκνότητες ώστε η τελική ατμόσφαιρα από άποψη αρχιτεκτονικού περιβάλλοντος να είναι ανεκτή έως και ευχάριστη (ανάλογα με την ευαισθησία των αρχιτεκτόνων), όμως αυτό δεν σημαίνει και έσοδα για την τοπική κοινωνία. Ο πίνακας που ακολουθεί προέρχεται από μια φοιτητική διπλωματική εργασία η οποία είχε θέση το ερώτημα: για κάθε 100 ευρώ που ξοδεύουν οι ξένοι από την αρχή του ταξιδιού τους προς τη Σάμο, τι μένει τελικά στη τοπική Σαμιώτικη οικονομία; Έγιναν 100 ερωτηματολόγια σε αντιπροσωπευτικό δείγμα αλλοδαπών τουριστών οι οποίοι χωρίστηκαν σε κατηγορίες ανάλογα με τις επιλογές διαμονής.

ΣΑΜΟΣ: Τοπικά Έσοδα από τον Τουρισμό (1999)
Για κάθε 100 ευρώ που ξόδευαν οι αλλοδαποί τουρίστες από την αρχή του ταξιδιού πού πήγαιναν τα χρήματά τους ανάλογα με το είδος διαμονής.

Είδος εσόδωνΜικρά ξενοδοχεία με συμβάσεις με tour operatorsΕλεύθερη επιλογή μικρών ξενοδοχείωνΕλεύθερη επιλογή
Camping
Μεγάλες μονάδες με συμβάσεις με tour operators
Διανυκτέρευση-τοπικά έσοδα935
15
28
Φαγητό, διασκέδαση εκτός ξενοδοχείων12
24
22
5
Αγορές εκτός ξενοδοχείων8
10
5
3
Μετακινήσεις στη Σάμο6
5
15
11
Tour operator και πληρωμές σε εισιτήρια μέχρι τη Σάμο65
26
43
5

Πηγή: Πτυχιακή εργασία, Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Από τον πίνακα φαίνεται η περιορισμένη συμβολή στην τοπική οικονομία της πρώτης και τελευταίας κατηγορίας διαμονής και ο κεντρικός ρόλος των tour operators οι οποίοι ελέγχουν σε ποσοστό 65% τις συνολικές αφήξεις στην Ελλάδα και σε ποσοστό 83% τις αφήξεις των Άγγλων.

Οι προμήθειες της μονάδας αποτελούν μια άλλη σημαντική συνιστώσα των έμμεσων επιπτώσεων για την τοπική/περιφερειακή ανάπτυξη. Όλες οι αντίστοιχες μονάδες στο εξωτερικό αλλά και στη Ρόδο, Κρήτη, Χαλκιδική, Κέρκυρα κλπ, αξιοποιούν το μέγεθός τους για να επιβάλλουν στους προμηθευτές συγκεκριμένους όρους και προδιαγραφές, στους οποίους μόνο μεγάλοι και οργανωμένοι προμηθευτές μπορούν να ανταποκριθούν. Για παράδειγμα όλες οι σχετικές προμήθειες σταθερών εξοπλισμών τουριστικών συγκροτημάτων του είδους και του μεγέθους που προτείνονται από την εταιρία θα γίνουν εκτός Κρήτης και πιθανόν εκτός Ελλάδας. Από τον εξοπλισμό των δωματίων με έπιπλα, σεντόνια και πετσέτες και τις πισίνες με τα ειδικά μηχανήματα μέχρι τις γλάστρες των κήπων, τα πιάτα και τα ποτήρια των εστιατορίων και φυσικά τα πάσης φύσεως εξαρτήματα του golf και τα ειδικά αυτοκινητάκια που μεταφέρουν τους παίκτες, όλα θα έλθουν με κοντέινερ στην Σητεία ή στο Ηράκλειο. Έτσι κάνουν όλες οι αντίστοιχες εταιρίες παγκοσμίως και γι’ αυτό τα τοπικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη από αυτό το σημαντικό μέρος της επένδυσης θα είναι πολύ περιορισμένα.

Οι άλλες κατηγορίες προμηθειών των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων γίνονται μια φορά κάθε χρόνο την περίοδο Φεβρουαρίου-Μαρτίου με διεθνείς διαγωνισμούς μέσω προσφορών. Οι ποσότητες υπολογίζονται για όλη την τουριστική περίοδο για να αγοραστούν ή να δεσμευτούν σε μεγάλες ποσότητες ώστε να επιτύχουν χαμηλές τιμές. Έτσι, το σύνολο των «σταθερών» υλικών κουζίνας εισάγονται κατ’ ευθείαν από το εξωτερικό (πχ. ζάχαρη, αλάτι, καφές, βούτυρο, μαγειρικό λίπος, κρέατα, ψάρια κα.), πρακτικές που περιορίζουν, αν δεν εκμηδενίζουν, τα τοπικά έσοδα. Εξαίρεση για την Κρήτη μπορεί να γίνει στο λάδι, κηπευτικά, φρούτα, κρασιά και άλλα τρόφιμα. Εδώ θα πρέπει να αναλύσουμε τη συμμετοχή των ποτών στο κόστος της διατροφής που κυμαίνεται από 50-65% ανάλογα την εθνικότητα των τουριστών. Το σύνολο σχεδόν των ποτών εκτός μπύρας και κρασιών θα προέρχεται από περιοχές εκτός Κρήτης. Θα μπορέσουν τα τοπικά αυτά προϊόντα να εξασφαλίσουν την ποιότητα, ποσότητα και τις χαμηλές τιμές που θα απαιτήσει η μονάδα; Τέλος, οι προμήθειες των αναλώσιμων των μονάδων (πλαστικά, πετσέτες, γυαλικά, χαρτιά υγείας, καρέκλες, κλπ), όλα θα προέρχονται από άλλες περιφέρειες ή θα είναι εισαγωγής κυρίως από Ιταλία, Τουρκία και Αίγυπτο, χώρες που παραδοσιακά προμηθεύουν τις μεγάλες ελληνικές τουριστικές μονάδες.

Η απασχόληση και η αγορά εργασίας που δημιουργεί γενικά ο τουρισμός και ειδικά οι μεγάλες μονάδες χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα και περιοδικότητα, από χαμηλές ειδικεύσεις, υψηλό δείκτη μη σταθερής στην ίδια μονάδα απασχόλησης, περιορισμένα ποσοστά συνδικαλισμού και γι’ αυτό οι θέσεις εργασίας είναι χαμηλά αμειβόμενες και καλύπτονται κυρίως από γυναίκες, νέους/νέες που δουλεύουν part time και οικονομικούς μετανάστες. Η περιοδική απασχόληση είναι μια ιδιαίτερα ευάλωτη κατηγορία απασχόλησης ως προς τα συμφέροντα των εργαζομένων. Δημιουργεί ανασφάλειες και εξαρτήσεις από την εργοδοσία, σπάνια παρέχει συνδικαλιστική κάλυψη και οι αμοιβές συμπιέζονται προς τα κάτω με την απειλή της μη πρόσληψης την επόμενη χρονιά. Διακρίνουμε 4 κατηγορίες απασχολούμενων:

Α. Διοικητικό ειδικευμένο προσωπικό στην έδρα της επιχείρησης, η οποία σπάνια είναι και ο τόπος της λειτουργίας του ξενοδοχειακού συγκροτήματος. Το προσωπικό αυτής της κατηγορίας είναι ολιγάριθμο και ειδικευμένο, έχει σταθερή απασχόληση όλο το χρόνο και συμβάλλει ελάχιστα στην τοπική ανάπτυξη της περιοχής.

Β. Χαμηλής ειδίκευσης προσωπικό στην ξενοδοχειακή μονάδα (υποδοχή, εστιατόρια και κουζίνα, λογιστήριο, τοπική διεύθυνση, δημόσιες σχέσεις, προμήθειες κ.α) είναι πιθανόν να ανεβρεθούν στη Κρήτη, αλλά η διεθνής και η ελληνική εμπειρία δείχνουν ότι τα άτομα αυτά συνήθως έρχονται από άλλες περιοχές, ίσως και το εξωτερικό, γιατί έχουν συχνές αντικαταστάσεις ακόμη και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της μονάδας.

Γ. Τεχνικό προσωπικό και προσωπικό συντήρησης εγκαταστάσεων, κήπων κλπ το οποίο είναι πιθανό να αναζητηθεί επιτόπου ανάλογα με τις απαιτήσεις του συγκροτήματος.

Δ. Ανειδίκευτο προσωπικό (συνήθως γυναικείο) που θα εκπαιδευθεί επιτόπου όπως καμαριέρες, καθαρίστριες, λαντζιέρηδες κλπ., το οποίο και αυτό θα αναζητηθεί επιτόπου από ντόπιους/ες και οικονομικούς μετανάστες.

Ο πίνακας που ακολουθεί περιγράφει το προσωπικό ανά κατηγορία απασχόλησης και φύλο ενός μεγάλου ξενοδοχείου τεσσάρων αστέρων στην Κύπρο. Από τον πίνακα προκύπτει, αν υπολογίσουμε ποιες κατηγορίες προσωπικού προσφέρει σήμερα η τοπική αγορά εργασίας της Κρήτης, ότι μόνο το 47% του συνολικού αριθμού εργαζομένων (58 στους 130) μπορεί να ανεβρεθεί επιτόπου και μάλιστα στις περισσότερο ανειδίκευτες, ασταθείς και γι’ αυτό κακοπληρωμένες θέσεις εργασίας της μονάδας.

ΚΥΠΡΟΣ: Μεγάλη τουριστική μονάδα (****) 330 δωματίων, 1999
Απασχόληση 0.39 άτομα/δωμάτιο ή 0.19 άτομα/κλίνη.

ΤΜΗΜΑΑΝΔΡΕΣ
ΓΥΝΑΙΚΕΣΣΥΝΟΛΟ
Υποδοχής8
5
13
Ορόφων
1
31
32
Εστιατόρια
12
6
18
Μπαρ
7
7
14
Κουζίνα
17
7
24
Τεχνικό προσωπικό
10
-
10
Λιγιστήριο
2
3
5
Τροφίμων  - ποτών
4
3
7
Διοίκησης
4
1
5
Δημοσίων σχέσεων
1
1
2
ΣΥΝΟΛΟ
66
64
130


 

















Πηγή:
Πτυχιακή εργασία, Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.

Αυτό λοιπόν που επαγγέλλονται όλες οι μεγάλες επενδύσεις και οι κυβερνήσεις που τις στηρίζουν και τις επιδοτούν, δηλαδή την αυτόματη συμβολή τους στην τοπική/περιφερειακή ανάπτυξη, δεν είναι για μένα βεβαιότητα αλλά ένα κρίσιμο, ανοικτό ερώτημα. Δεν αμφισβητώ ότι θα υπάρξουν κάποιες θετικές οικονομικές επιπτώσεις, αυτές όμως θα είναι πολύ μικρές σε σχέση με τα μεγέθη των επενδύσεων και σε σχέση με άλλες αναπτυξιακές επιλογές τις οποίες απαξιώνει ο «τουριστικός πυρετός». Αντιθέτως το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος της ιδιωτικοποίησης μιας μεγάλης περιοχής –και τώρα μιλώ για το Κάβο Σίδερο- η οποία θα μπορούσε να είναι ένα εθνικό πάρκο, ένα «επιμελημένα χέρσο» Κρητικό τοπίο, είναι πολύ υψηλό.

Βρίσκεται εκτός της φαντασίας των επιχειρήσεων και των κρατούντων, η άποψη ότι η Ελλάδα δεν είναι όλη ένα εν δυνάμει οικόπεδο και ότι ορισμένα τοπία αποτελούν πολύτιμες αξίες χρήσης απλώς γιατί συμβολίζουν κάτι και αυτό το «κάτι» αξίζει την προστασία και το πέρασμά του στις επόμενες γενιές, έτσι χωρίς «αξιοποιήσεις», παραμένοντας επιμελημένα χέρσο. Γι’ αυτή την εναλλακτική φαντασία αξίζει να παλέψουμε.


Σχόλια

Δεν μπορείς να κάνεις σχόλια.
Πρέπει πρώτα να κάνεις Είσοδο ή να Εγγραφείς στο ecocrete.gr εδώ.

Τελευτ. ενημέρωση ( Τρίτη, 20 Μάρτιος 2007 )

Ξ“ΒŒΞ“οŸƒ ôçí Ξ“οŸƒΞ“Ξ…Ξ“Β£Ξ“οŸƒΞ“Β­Ξ“Β©Ξ“οŸ„Ξ“Βž Ξ“Β·Ξ“β€•Ξ“Β±Ξ“Β§Ξ“Β£Ξ“ΒŸΞ“Κ½ ôçò

Ξ’ΞˆΞ“Β­Ξ“Ξ„Ξ“Ξ…Ξ“Β°Ξ“Β§ & Ξ“Β˜Ξ“Β§Ξ“Ξ†Ξ“Β©Ξ“Κ½Ξ“οŸ„Ξ“Βž Ξ“Β…Ξ“Β°Ξ“Β©Ξ“οŸ„Ξ“β€•Ξ“Β©Ξ“Β­Ξ“Ξ‰Ξ“Β­Ξ“ΒŸΞ“Κ½
Είσοδος Χρήστη
Ψευδώνυμο

Κωδικός

Ξέχασες τον κωδικό;
Ξεχάσατε τον κωδικό σας?
Δεν έχετε λογαριασμό ακόμα? Δημιουργήστε τώρα!
Έχουμε 143 επισκέπτες σε σύνδεση
Επισκέπτες: 20859828
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:



ΛΑΦΟΝΗΣΙ S.O.S. Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Λαφονησιού. Συλλογή υπογραφών!

Cavo Sidero
facebook group!



Φουρόγατος 78 Μαρ-Απρ 08
Φουρόγατος 77 Ιαν-Φεβ 08
Φουρόγατος 76 Νοε-Δεκ 07
Φουρόγατος 75 Σεπ-Οκτ 07
Φουρόγατος 74 Ιουλ-Αύ 07
Φουρόγατος 73 Μάι-Ιούν 07
Φουρόγατος 72 Μαρ-Απρ 07
Φουρόγατος 71 Ιαν-Φεβ 07
Φουρόγατος 70 Νοε-Δεκ 06
Φουρόγατος 69 Σεπ-Οκτ 06
Φουρόγατος 68 Ιουλ-Αυ 06
Φουρόγατος 67 Μαι-Ιουν 06
Φουρόγατος 66 Μαρ-Απρ 06
Φουρόγατος 65 Ιαν-Φεβ 06


Οικολόγιο 5. 20.01.2010

Οικολόγιο 4. 27.03.2009

Οικολόγιο 3. 12.10.2008
Οικολόγιο 2. 25.07.2008
Οικολόγιο 1. 10.06.2008


Φυλλάδιο της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων για τις επιπτώσεις από τα κινητά και τις κεραίες


 
Οι εισηγήσεις της Ημερίδας "Προοπτικές βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης και μεγάλες τουριστικές επενδύσεις"  9 Δεκ. 2006 στην 5η Συνάντηση του ΟικοΚρήτη

Κίνηση Πολιτών Μεσσαράς για το Περιβάλλον
Κατεβάστε το ενημερωτικό φυλλάδιο για το Διαμετακομιστικό Σταθμό στον κόλπο της Μεσσαράς (.pdf 425k)

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ!
Κατά της εγκατάστασης ενός τεραστίου διαμετακομιστικού σταθμού στον κόλπο της Μεσσαράς στη Νότια Κρήτη!

Η Ημερίδα στη Σητεία (27.2.2006) για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στην Ανατολική Κρήτη

 Γήπεδα Γκολφ
• Οι εισηγήσεις της ημερίδας για τα γήπεδα γκολφ
• ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΣΕ ΑΡΧΕΙΟ .doc ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ! (660k)
Γήπεδα Γκολφ: Παραπομπές
Ο Πόλεμος του Γκολφ στην Ιερή Κοιλάδα του Μεξικού

Φράγμα στο φράγμα Αποσελέμη!!!
 
Τα συμπεράσματα της επιστημονικής ημερίδας για το φράγμα στον Αποσελέμη (.doc)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ - ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Το φράγμα στον Αποσελέμη είναι διάτρητο!

ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ECOCRETE: Στην Κεντρική Σελίδα του ecocrete θα βρεις παραπομπές για τα 60 τελευταία άρθρα. Για να διαβάσεις παλαιότερα άρθρα, πήγαινε στις σελίδες των
οικολογικών ομάδων και στο αρχείο άρθρων όπου μπορείς να τα αναζητήσεις θεματικά. Μπορείς ακόμη να χρησιμοποιήσεις την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ.
Θα βρεις επίσης πάνω από 700 παραπομπές στη σελίδα ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ


ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ | ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ | ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ | ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΔΡΑΣΕ ΤΩΡΑ! | ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ | ΒΙΒΛΙΑ-ΤΥΠΟΣ κ.α.
©2001 - 2004, Ecocrete, All Rights Reserved.
WebSite Created and Hosted by metrovista creative media, Heraklion.